کمانه/ سرویس جامعه: مرضیه وحید دستجردی روز یکشنبه در نشست با دبیران ستادهای جوانی جمعیت و مسئولان روابط عمومی دستگاه‌های اجرایی و دبیران ستادهای جوانی جمعیت استان‌ها، با اشاره به روند کاهشی ازدواج در کشور اظهار کرد: در سال ۱۳۸۹ حدود ۸۹۰ هزار ازدواج در کشور ثبت شده بود، اما این رقم در سال ۱۴۰۴ به حدود ۴۳۱ هزار مورد رسیده است؛ یعنی تعداد ازدواج‌ها تقریباً به نصف کاهش یافته است.

وی ادامه داد: فرزندآوری نیز کاهش پیدا کرده و شرایط جمعیتی کشور هر سال دشوارتر می‌شود. اگر این پنجره جمعیتی به سمت بسته‌شدن پیش برود و فرصت‌هایی که امروز در اختیار داریم یکی پس از دیگری از دست برود، جمعیت جوان در سن باروری را نیز از دست خواهیم داد.

وحید دستجردی تأکید کرد: اگر امروز این مسیر را اصلاح نکنیم، فردا اصلاح آن بسیار دشوار خواهد بود. بخش مهمی از راهکارهای اصلاح این وضعیت در اختیار دستگاه‌های مختلف است و هر یک از دستگاه‌ها وظایف و مسئولیت‌هایی دارند که با انجام آنها می‌توان به توسعه ازدواج و فرزندآوری در کشور کمک کرد.

وی با اشاره به کاهش شدید شاخص باروری در کشور گفت: شاخص باروری در سال‌های اخیر به حدود ۱.۳۴ فرزند به ازای هر زن در سن باروری رسیده است، در حالی که این شاخص در دهه ۶۰ حدود ۶.۷ فرزند بوده است.

دبیر ستاد ملی جمعیت هشدار داد: ادامه این روند می‌تواند در دهه‌های آینده پیامدهای جدی برای ساختار جمعیتی کشور داشته باشد و برآوردها نشان می‌دهد در صورت تداوم روند فعلی، جمعیت کشور در آینده با کاهش قابل توجهی مواجه خواهد شد.

وی همچنین با اشاره به ورود برخی استان‌ها به رشد منفی جمعیت گفت: امروز در استان گیلان رشد جمعیت منفی شده و احتمالاً در سال‌های آینده استان‌های دیگری از جمله مازندران، تهران و البرز نیز با این وضعیت مواجه خواهند شد و باید برای اصلاح این روند، از ظرفیت همه دستگاه‌ها و مردم استفاده کنیم.

دستجردی تصریح کرد: اگر این روند ادامه یابد، جمعیت ایران در سال ۱۴۸۰ به ۳۰ میلیون نفر خواهد رسید.

اقدامات دستگاه‌ها در حوزه جمعیت باید متناسب با تحولات اجتماعی بازنگری شود

دبیر ستاد ملی جمعیت، با تأکید بر ضرورت بازنگری در سیاست‌ها و اقدامات دستگاه‌ها متناسب با تحولات اجتماعی و خانوادگی، گفت: آمادگی داریم از ظرفیت ۲۷ دستگاه عضو ستاد ملی جمعیت برای بررسی موضوعات و تشکیل کارگروه‌های مورد نیاز استفاده کنیم.

دستجردی با اشاره به ضرورت توجه به تحولات اجتماعی و خانواده اظهار کرد: در یک سال گذشته موانع و مسائل جدیدی ایجاد شده که نیازمند آرایش جدید دستگاه‌ها و بازنگری در اقدامات و سیاست‌ها است.

دبیر ستاد ملی جمعیت همچنین با اشاره به برگزاری نشست با دبیران ستادهای استانی جمعیت گفت: در این نشست‌ها، موضوع تحولاتی که در خانواده اتفاق افتاده، ضرورت ارزیابی سیاست‌ها و همچنین چگونگی پیوند دادن نگاه ملی با اقدامات منطقه‌ای مورد بررسی قرار گرفته است.

وحید دستجردی با قدردانی از استانداران برای همکاری و اطلاع‌رسانی درباره موضوعات مرتبط با جمعیت و همچنین جایزه ملی جمعیت، خواستار مشارکت فعال‌تر دستگاه‌ها و مدیران در این زمینه شد.

وی با اشاره به تجربه برخی کشورها در شرایط جنگی و نقش سیاست‌های جمعیتی در این کشورها گفت: در کشورهایی که تجربه جنگ داشته‌اند، اقدامات ویژه‌ای برای حفظ جمعیت انجام شده است و در این میان، رسانه‌ها نقش بسیار تأثیرگذاری دارند.

دبیر ستاد ملی جمعیت بر ضرورت ورود رسانه‌ها به گفتمان جمعیت تأکید کرد و افزود: رسانه‌ها می‌توانند در موضوعاتی مانند حفظ و صیانت از هویت و انسجام اجتماعی و جمعیتی نقش‌آفرین باشند، انتظار داریم رسانه‌ها صرفاً به اطلاع‌رسانی درباره جلسات یا برگزاری نشست‌های خبری محدود نشوند، بلکه به یک عامل تأثیرگذار در این حوزه تبدیل شوند.

وحید دستجردی در ادامه با اشاره به اهمیت اجرای دقیق وظایف دستگاه‌ها گفت: گاهی موضوعاتی که در ظاهر بسیار ساده به نظر می‌رسند، اگر از سوی دستگاه‌ها جدی گرفته نشوند، می‌توانند پیامدهای مهمی داشته باشند. همان‌گونه که در حوزه درمان، ممکن است کوتاهی در انجام یک اقدام ضروری موجب بروز حادثه برای بیمار شود، در حوزه جمعیت نیز انجام ندادن اقدامات ساده اما ضروری می‌تواند پیامدهای بلندمدت داشته باشد.

وی با تأکید بر ضرورت توجه دستگاه‌ها به خانواده کارکنان خود اظهار کرد: لازم نیست برای حمایت از خانواده‌ها همیشه اقدامات بسیار بزرگ و پرهزینه انجام دهیم؛ بسیاری از اقدامات کوچک می‌توانند تأثیر قابل توجهی داشته باشند.

دبیر ستاد ملی جمعیت ادامه داد: برای مثال، باید برای زنان شاغلی که قصد فرزندآوری دارند، شرایطی فراهم شود که بتوانند در کنار مسئولیت‌های شغلی، مسئولیت خانوادگی خود را نیز انجام دهند. ایجاد مهدکودک، فراهم کردن فضای مناسب برای نگهداری کودکان و پرداخت هزینه واقعی مهدکودک، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به خانواده‌های کارکنان کمک کند.

وحید دستجردی افزود: وقتی در یک دستگاه تعداد قابل توجهی از کارکنان در سنین بالاتر قرار دارند، باید برای کارکنان جوان و در سن باروری نیز شرایط مناسبی ایجاد شود تا بتوانند بدون نگرانی‌های مضاعف، مسئولیت خانوادگی خود را انجام دهند.

وی تأکید کرد: برای حمایت از خانواده و فرزندآوری لزوماً به اقدامات پیچیده و بزرگ نیاز نداریم؛ گاهی همین اقدامات کوچک و عملی، مانند فراهم کردن مهدکودک مناسب یا ایجاد امکان استفاده از تسهیلات لازم برای مادران شاغل، می‌تواند در رفع موانع فرزندآوری مؤثر باشد.

دبیر ستاد ملی جمعیت خواستار همکاری جدی دستگاه‌ها برای تبدیل سیاست‌های جمعیتی به اقدامات عملی شد و گفت: ظرفیت دستگاه‌ها و مجموعه‌های مختلف کشور باید در مسیر حمایت از خانواده، تسهیل فرزندآوری و رفع موانع پیش روی خانواده‌ها به کار گرفته شود.

اختصاص ۴۷۰ همت برای تسهیلات ازدواج و فرزندآوری

دبیر ستاد ملی جمعیت از اختصاص ۴۷۰ همت برای تسهیلات ازدواج و فرزندآوری خبر داد و با تأکید بر ضرورت تقویت حمایت‌ها از ازدواج و فرزندآوری گفت: همه دستگاه‌ها وظایفی بر عهده دارند و باید با هم‌افزایی و به میدان آوردن همه ظرفیت‌های موجود، برای کاهش مشکلات زوج‌ها و تسهیل تشکیل خانواده تلاش کنیم.

دستجردی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه تسهیلات ازدواج و فرزندآوری اظهار کرد: بانک مرکزی امسال در زمینه تسهیلات ازدواج و فرزندآوری اقدامات خوبی انجام داده است و امیدواریم این حمایت‌ها تقویت شود تا زوج‌ها بتوانند از این تسهیلات برای ازدواج و فرزندآوری استفاده کنند.

دستجردی همچنین مسئله مسکن را یکی از موضوعات مهم پیش روی زوج‌های جوان دانست و افزود: موضوع مسکن از مسائل اساسی زوج‌هاست و اقداماتی نیز از سوی وزارتخانه‌های مربوط در این زمینه در حال انجام است. هر اندازه بتوانیم مشکلات و موانع پیش روی زوج‌ها را کاهش دهیم، به افزایش ازدواج و تشکیل خانواده کمک خواهد کرد.

دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به اهمیت «امید به آینده» در افزایش تمایل به ازدواج و فرزندآوری گفت: یکی از مسائل اساسی، امید به آینده است. مدیران در شرایطی فعالیت می‌کنند که مسیر همواره هموار و آسان نیست و توانمندی مدیران در همین شرایط سخت و دشوار خود را نشان می‌دهد.

وی ادامه داد: هر یک از مدیران با وجود مشکلات، ظرفیت‌ها و امکانات مجموعه خود را به بهترین شکل مدیریت می‌کنند و وظیفه ما این است که دست به دست هم دهیم و با ایجاد هم‌افزایی، همه امکانات و ظرفیت‌هایی را که در اختیار داریم برای حل مسائل مردم به میدان بیاوریم.

دستجردی تأکید کرد: باید نهایت تلاش خود را برای مردم و در شرایط موجود انجام دهیم. ما به رحمت و حمایت الهی و کمک خداوند امید داریم و معتقدیم با نیت‌های خالص و تلاش‌های شایسته می‌توانیم مشکلات اقتصادی را پشت سر بگذاریم.

وی با ابراز امیدواری نسبت به آینده افزود: با توجه به تلاش‌ها، عملکردها و نوآوری‌هایی که در دستگاه‌های مختلف مشاهده می‌کنم، امید فراوانی به آینده دارم و اطمینان دارم با همکاری و تلاش مجموعه مدیران می‌توانیم در مسیر حمایت از خانواده و جمعیت گام‌های مؤثری برداریم.

۴۶ هزار خانواده دارای فرزندان چندقلو تحت حمایت سازمان بهزیستی هستند

در ادامه سیدحسن موسوی چلک، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور نیز در این نشست با اشاره به اقدامات این سازمان در حوزه کیفیت جمعیت، از حمایت بهزیستی از ۴۶ هزار خانواده دارای فرزندان چندقلو خبر داد و گفت: امسال طرح «مراقب همراه» برای خانواده‌های دارای فرزندان چندقلو در هشت استان به صورت آزمایشی آغاز شده است.

وی اظهار کرد: در سازمان بهزیستی اقدامات مختلفی در حوزه کیفیت جمعیت از جمله مشاوره ژنتیک، مشاوره پیش از ازدواج، آموزش‌های فرزندپروری و سایر مشاوره‌های پیش‌بینی‌شده در قانون انجام شده است.

وی با تأکید بر ضرورت توجه به تناسب ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها با مسئولیت‌های قانونی آنها افزود: در ارزیابی دستگاه‌ها باید متناسب با مسئولیت‌هایی که در قانون برای آنها تعیین شده، سطح‌بندی انجام شود و نظام ارزیابی نیز متناسب با این مسئولیت‌ها باشد.

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: یکی از ملاک‌های مهم ارزیابی باید میزان اجرای قانون باشد؛ چراکه برخی احکام قانونی ممکن است از اساس نیازمند بازنگری باشند و نمی‌توان صرفاً وجود یک حکم در قانون را ملاک ارزیابی عملکرد دستگاه قرار داد.

موسوی چلک همچنین بر ضرورت توجه به نوآوری‌ها در ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها تأکید کرد و گفت: برخی اقدامات سازمان بهزیستی فراتر از وظایف قانونی این سازمان انجام شده است و باید این نوآوری‌ها نیز در ارزیابی‌ها مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به حمایت بهزیستی از خانواده‌های دارای فرزندان چندقلو اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۴۶ هزار خانواده دارای فرزندان چندقلو تحت حمایت سازمان بهزیستی قرار دارند و حمایت‌های مالی نیز به این خانواده‌ها ارائه می‌شود. این حمایت ها از پنج میلیون و ۷۰۰ هزار تومان تا ۷ میلیون تومان در ماه است.

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور افزود: با توجه به مشکلاتی که خانواده‌های دارای فرزندان چندقلو، به‌ویژه خانواده‌های دارای سه‌قلو و بیشتر، در زمینه مراقبت از فرزندان با آن مواجه هستند، امسال طرح «مراقب همراه» را راه‌اندازی کردیم.

وی توضیح داد: این طرح در قانون به عنوان وظیفه مشخص سازمان بهزیستی پیش‌بینی نشده است، اما سازمان هزینه مراقب را پرداخت می‌کند و آموزش‌های لازم را نیز به مراقبان ارائه می‌دهد. اجرای آزمایشی این طرح امسال در هشت استان آغاز شده است.

موسوی چلک با اشاره به استقبال خانواده‌ها از این طرح گفت: میزان استقبال خانواده‌ها از طرح مراقب همراه نشان داد که این نیاز در میان خانواده‌های دارای فرزندان چندقلو جدی است؛ به‌ویژه خانواده‌هایی که پدر و مادر هر دو شاغل هستند و امکان مراقبت مستمر از فرزندان را ندارند.

وی ادامه داد: مهدکودک به تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی همه نیازهای این خانواده‌ها باشد و به همین دلیل، خدماتی مانند مراقب همراه می‌تواند به خانواده‌ها در مراقبت از کودکان کمک کند.

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور همچنین به راه‌اندازی مراکز روزانه و برنامه‌های آموزشی برای خانواده‌ها اشاره کرد و گفت: بخشی از این اقدامات با حمایت دولت در حال اجراست.

موسوی چلک افزود: مراکز سلامت اجتماعی خانواده نیز در سازمان بهزیستی راه‌اندازی شده‌اند؛ در حالی که بسیاری از این اقدامات به عنوان تکلیف مستقیم قانونی برای سازمان تعیین نشده است، اما همه آنها با هدف کمک به خانواده‌ها و ارتقای کیفیت جمعیت انجام می‌شود.

وی تأکید کرد: در ارزیابی اقدامات حوزه جمعیت باید علاوه بر اجرای تکالیف قانونی، نوآوری‌ها و اقداماتی که دستگاه‌ها برای پاسخ به نیازهای واقعی خانواده‌ها انجام می‌دهند نیز مورد توجه قرار گیرد.

۳۱۰ هزار فقره وام فرزندآوری داده شد

سید محمدهادی سلطان العلمایی مدیر اداره آموزش و توسعه دانش بانک مرکزی نیز در این نشست گفت: امسال ۳۱۰ هزار فقره وام فرزندآوری داده شد که نسبت به زمان مشابه، رشد ۲۰ درصدی داشته ایم.

وی تصریح کرد: این وام‌ها با اولویت فرزند اول، دوم و سوم پرداخت شده است.

وی گفت: باید برای صف متقاضیان وام فکری کرد، اما تکافوی منابع قرض‌الحسنه در همین حد است.

سلطان العلمایی افزود: موضوع استفاده از ابزارهای ضمانتی و ظرفیت‌های موجود برای تسهیل پرداخت تسهیلات به متقاضیان یکی از مشکلات ما است.

وی با اشاره به ضرورت استفاده از ابزارهای موجود برای پایداری عملکرد نظام پرداخت تسهیلات، موضوع استفاده از ظرفیت‌هایی همچون ارزش سهام عدالت متقاضیان و یارانه‌ها را به عنوان ابزارهای ضمانتی مطرح کرد.

سلطان العلمایی با ارائه پیشنهاد میزان پرداخت تسهیلات و سهم متقاضیان بر اساس تعداد فرزندان، تأکید کرد که متقاضیانی که در انتظار دریافت تسهیلات هستند، باید در چارچوب ظرفیت‌های موجود تعیین تکلیف شوند.

وی با اشاره به جلسات برگزارشده میان مسئولان مربوطه و بانک مرکزی، بر ضرورت بررسی راهکارهای مختلف برای رفع موانع پرداخت تسهیلات تأکید کرد و گفت: در مواردی که نیاز به استفاده از ابزارهای ضمانتی جدید یا راهکارهای موازی برای تسهیل پرداخت وجود داشته باشد، این موضوع با بانک مرکزی بررسی و پیگیری خواهد شد./ ایرنا